De gemeente heeft strategische keuzes gemaakt voor de samenwerking onder de Omgevingswet, gericht op integraliteit. Zowel binnen de eigen organisatie als in de keten en in de regio.
In de Omgevingswet staat de integrale benadering van de fysieke leefomgeving centraal. En die integraliteit moet landen in uw omgevingsvisie, omgevingsplan en programma’s. Om dat te bereiken is goede samenwerking essentieel, zowel binnen de gemeente, als met uw ketenpartners en in de regio. Dat gaat over anders werken en denken, maar vooral ook over een andere houding. Een cultuurverandering. Die veranderopgave vergt strategische keuzes én een lange adem.
Belangrijke aandachtspunten:
1. Intern samenwerken tussen beleidsafdelingen
In de omgevingsvisie maakt de gemeente integrale afwegingen over de volle breedte van de fysieke leefomgeving (zie ook Inhoud omgevingsvisie en Kaderstellende documenten en afspraken). Niet alleen milieu en ruimtelijke ordening komen samen, maar ook onderwerpen als natuur, water en erfgoed. Dat betekent dat beleidsafdelingen die voorheen hun eigen sectorale beleidsnota’s maakten, nu moeten samenwerken. Ook beleidsafdelingen die dit voorheen niet gewend waren. Hoe is die samenwerking op dit moment? Indien nodig: wat is er op strategisch niveau nodig om die samenwerking te versterken en meer als één organisatie te opereren? Hier ligt ook een relatie met uw sourcingstrategie.
2. Intern samenwerken tussen RO en VTH
Dit gaat over de samenwerking in de beleidscyclus. De Omgevingswetinstrumenten kennen veelal een eigen dynamiek met eigen rollen en sturingslijnen. Met andere woorden: het verschil in prioriteiten en perceptie tussen RO (de planketen) en VTH is vaak groot. Terwijl de manier waarop de regels in het omgevingsplan zijn vormgegeven (zowel inhoudelijk als juridisch-technisch) grote impact heeft op de vergunningverlening en ook op het houden van toezicht en handhaven. Zie daarvoor ook Regels maken en het Omgevingsloket. Heeft u inzicht in de onderlinge relaties en afhankelijkheden? Wat betekent dat voor de samenwerking tussen uw RO- en VTH-teams?
3. Intern samenwerken tussen de disciplines
Binnen het DSO zijn er heel veel relaties en afhankelijkheden. Zo werkt de manier waarop u de juridische regels opstelt door in de mogelijkheden voor annoteren en het opstellen van toepasbare regels en werkingsgebieden. Dit vraagt intensieve samenwerking tussen disciplines als de planjurist, de regelanalist, de geo-beheerder en de DSO-specialist (zie ook Regels maken en het Omgevingsloket).
4. Intern samenwerken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer
Het is belangrijk dat er een duidelijke interne opdrachtgever en opdrachtnemer(s) zijn voor het transitieproject. De opdrachtgeversrol is voor het hoger management, bijvoorbeeld voor de directeur stedelijke ontwikkeling, het afdelingshoofd RO of zelfs de wethouder. De opdrachtnemersrol kan vervuld worden door bijvoorbeeld een programmamanager of projectleider transitie. Hoe zijn de rollen in uw gemeente belegd?
Wie welke rol ook vervult: cruciaal is dat opdrachtnemer en opdrachtgever beiden daadwerkelijk hun rol pakken. Neemt de opdrachtgever zijn verantwoordelijkheid als leidinggevende, door te zorgen voor een heldere opdracht met bijbehorende kaders en randvoorwaarden? En de opdrachtnemer: heeft hij/zij voldoende legitimiteit en positie binnen het team en andere betrokken teams om de klus te klaren? Hoe geven opdrachtnemer en opdrachtgever het samenspel vorm?
5. Samenwerken in de regio
Samenwerken in de regio betekent vaak ook opgavengericht werken. Op welke opgaven zet u in? Zitten daarvoor de juiste partners en stakeholders aan tafel, in de juiste samenwerkingsverbanden? Zijn de goede processen ingericht? Hoe zijn de relaties? Welke invloed wilt en kunt u uitoefenen?
Samenwerken in de regio kan ook inhouden dat u samen met buurgemeenten een omgevingsvisie gaat opstellen. Of dat u slim gebruikmaakt van beschikbare capaciteit en deze bundelt. Of dat u in regionale netwerken van elkaar leert en inspiratie opdoet. Zie ook Kaderstellende documenten en afspraken en Sourcingstrategie.
Meer informatie en ondersteuning
- Rollen in de transitie van de planketen (vng.nl): Beschrijving van de rollen van onder meer de regisseur planketen en de ambtelijk opdrachtgever (in ontwikkeling)
- Coördinatie omgevingsplan en regievoering planketen (vng.nl): Opname van bijeenkomst Netwerk omgevingsplan (3 oktober 2025)